KTĐT - Số bệnh nhân sốt xuất huyết (SXH) đang gia tăng, nguy cơ dịch có thể bùng phát trên địa bàn Hà Nội. Vậy người dân cần làm gì để phòng chống dịch. PGS.TS Trần Như Dương - Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư đã trả lời báo chí xung quanh vấn đề này.
- Bệnh SXH Dengue hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chưa có vaccine phòng bệnh. Bệnh nặng có thể gây tử vong, nhất là với trẻ em. Bệnh thường có biểu hiện rất cấp tính như sốt cao đột ngột, kéo dài 2 - 7 ngày đi cùng với các triệu chứng đau đầu, chán ăn, buồn nôn, đau hốc mắt, đau cơ, đau khớp và có biểu hiện xuất huyết ở các mức độ khác nhau như da đỏ xung huyết, ban xuất huyết, đốm xuất huyết, chảy máu chân răng, chảy máu mũi... Những trường hợp nặng, bệnh tiến triển dẫn tới tình trạng sốc, vật vã, ly bì, mạch nhanh, huyết áp tụt, hôn mê và có thể tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Nếu người đã từng mắc SXH, có nguy cơ mắc lại không, thưa ông?
- Bệnh SXH Dengue do virus Dengue gây ra với 4 típ gây bệnh được ký hiệu là D1, D2, D3, D4. Cả 4 típ này đều gặp ở Việt Nam và luân phiên gây dịch. Do miễn dịch được tạo thành sau khi mắc bệnh chỉ có tính đặc hiệu đối với từng típ nên có thể mắc bệnh SXH Dengue lần thứ 2 hoặc thứ 3 bởi những típ khác nhau, tuy nhiên, rất hiếm khi mắc bệnh lại lần thứ 4.
Vệ sinh sạch sẽ không cho bọ gậy, lăng quăng có môi trường sống và phun thuốc diệt trừ là các biện pháp hữu hiệu để dập dịch.Ảnh: Trâm Hoàng
Xin ông cho biết, bệnh SXH thường xảy ra vào thời điểm nào trong năm, lứa tuổi nào dễ mắc bệnh?
- SXH thường xuất hiện và gây thành dịch vào các tháng mùa mưa, nhiệt độ trung bình trong tháng cao; ở miền Nam và miền Trung, bệnh xuất hiện quanh năm, miền Bắc và Tây Nguyên bệnh thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng 11. Trong năm, bệnh phát triển mạnh nhất vào các tháng 7, 8, 9, 10. Chu kỳ của dịch SXH khoảng 3 - 5 năm một lần. Thường sau một số chu kỳ dịch nhỏ và vừa lại có một chu kỳ dịch lớn xảy ra. Tất cả mọi người, mọi lứa tuổi nếu chưa có miễn dịch với virus Dengue đều có thể bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, ở vùng bệnh lưu hành nặng như miền Nam và Nam Trung Bộ nước ta tỷ lệ mắc bệnh của trẻ em dưới 15 tuổi thường cao hơn, còn ở các vùng khác khả năng mắc bệnh của trẻ em và người lớn là như nhau.
Nguồn truyền nhiễm của bệnh SXH từ đâu, thưa ông?
- Người mắc bệnh và người nhiễm virus không triệu chứng là nguồn truyền bệnh quan trọng. Trong ổ dịch SXH Dengue, cứ một trường hợp mắc bệnh điển hình thì có hàng chục trường hợp mang virus tiềm ẩn, không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng là nguồn bệnh để lây cho người khác. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người, mà lây truyền qua muỗi đốt. Muỗi đốt hút máu người mắc bệnh hoặc người nhiễm virus không triệu chứng rồi từ đó lại đốt sang người khác và truyền bệnh. Muỗi truyền bệnh SXH thường đẻ trứng vào những dụng cụ chứa nước sạch trong nhà và khu vực quanh nhà như bể, thùng, lu, vại, thạp chứa nước sạch và những nơi có chứa nước đọng.
Ông có thể cho biết cách phòng chống bệnh SXH?
- Như tôi đã nói, hiện nay, bệnh SXH chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu nên biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất là diệt muỗi, bọ gậy, lăng quăng và phòng chống muỗi đốt. Vì vậy, người dân cần giữ gìn vệ sinh môi trường, chủ động thực hiện các biện pháp diệt muỗi, diệt bọ gậy, lăng quăng tại hộ gia đình. Khi có các biểu hiện nghi ngờ bị mắc SXH cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế để được hướng dẫn và điều trị kịp thời.
Xin cảm ơn ông!- SXH thường xuất hiện và gây thành dịch vào các tháng mùa mưa, nhiệt độ trung bình trong tháng cao; ở miền Nam và miền Trung, bệnh xuất hiện quanh năm, miền Bắc và Tây Nguyên bệnh thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng 11. Trong năm, bệnh phát triển mạnh nhất vào các tháng 7, 8, 9, 10. Chu kỳ của dịch SXH khoảng 3 - 5 năm một lần. Thường sau một số chu kỳ dịch nhỏ và vừa lại có một chu kỳ dịch lớn xảy ra. Tất cả mọi người, mọi lứa tuổi nếu chưa có miễn dịch với virus Dengue đều có thể bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, ở vùng bệnh lưu hành nặng như miền Nam và Nam Trung Bộ nước ta tỷ lệ mắc bệnh của trẻ em dưới 15 tuổi thường cao hơn, còn ở các vùng khác khả năng mắc bệnh của trẻ em và người lớn là như nhau.
Nguồn truyền nhiễm của bệnh SXH từ đâu, thưa ông?
- Người mắc bệnh và người nhiễm virus không triệu chứng là nguồn truyền bệnh quan trọng. Trong ổ dịch SXH Dengue, cứ một trường hợp mắc bệnh điển hình thì có hàng chục trường hợp mang virus tiềm ẩn, không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng là nguồn bệnh để lây cho người khác. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người, mà lây truyền qua muỗi đốt. Muỗi đốt hút máu người mắc bệnh hoặc người nhiễm virus không triệu chứng rồi từ đó lại đốt sang người khác và truyền bệnh. Muỗi truyền bệnh SXH thường đẻ trứng vào những dụng cụ chứa nước sạch trong nhà và khu vực quanh nhà như bể, thùng, lu, vại, thạp chứa nước sạch và những nơi có chứa nước đọng.
Ông có thể cho biết cách phòng chống bệnh SXH?
- Như tôi đã nói, hiện nay, bệnh SXH chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu nên biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất là diệt muỗi, bọ gậy, lăng quăng và phòng chống muỗi đốt. Vì vậy, người dân cần giữ gìn vệ sinh môi trường, chủ động thực hiện các biện pháp diệt muỗi, diệt bọ gậy, lăng quăng tại hộ gia đình. Khi có các biểu hiện nghi ngờ bị mắc SXH cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế để được hướng dẫn và điều trị kịp thời.
Chiều 25/7, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thị Bích Ngọc đã chủ trì giao ban Ban Chỉ đạo phòng chống dịch bệnh TP.
Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, từ đầu năm đến nay, Hà Nội đã ghi nhận 115 ca mắc, 8 ổ dịch SXH tại 8 xã, phường của 7 quận, huyện. Đến nay, 7 ổ dịch đã được khống chế, riêng ổ dịch tại phường Yên Hòa (Cầu Giấy) có số ca mắc nhiều nhất (8 ca) chưa được khống chế.
Trước tình hình này, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thị Bích Ngọc yêu cầu ngành y tế tập trung và xử lý ngay những nơi có nguy cơ cao, nắm chắc diễn biến tình hình dịch bệnh và có giải pháp kịp thời khi xuất hiện ca bệnh. Những nơi có ổ dịch phải tái kiểm tra, giám sát chặt chẽ không để dịch SXH quay trở lại. Ngoài ra, đảm bảo thiết bị, hóa chất vật tư để đáp ứng phòng chống dịch.
Trước tình hình này, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thị Bích Ngọc yêu cầu ngành y tế tập trung và xử lý ngay những nơi có nguy cơ cao, nắm chắc diễn biến tình hình dịch bệnh và có giải pháp kịp thời khi xuất hiện ca bệnh. Những nơi có ổ dịch phải tái kiểm tra, giám sát chặt chẽ không để dịch SXH quay trở lại. Ngoài ra, đảm bảo thiết bị, hóa chất vật tư để đáp ứng phòng chống dịch.